Kaynak, İletişim Başkanlığı/Murat Çetinmühürdar/Anadolu Ajansı/Getty Images

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın davetine rağmen 29-30 Ekim'de Ankara'da düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Zirvesi'ne katılmadı.

Bazı uzmanlara göre Aliyev'in Ankara'daki zirveye katılmaması, Türkiye ve Azerbaycan arasındaki görüş ayrılıklarının yalnızca son dönemdeki tartışmalarla sınırlı olmayabileceğine işaret ediyor.

İki ülke arasında Azerbaycan'ın okullara yönelik başörtüsü yasağı ve Bakü'nün İsrail ile ilişkileri gibi farklı konularda fikir ayrılıkları var.

Peki Türkiye ve Azerbaycan arasındaki gerginliğin sebebi ne? Tartışma nasıl bu noktaya geldi?

Derin siyasi ve kültürel bağları bulunan iki ülke iktidarları arasındaki anlaşmazlık ilk olarak Eylül'de kamuoyuna yansıdı.

Tartışmanın fitilini Azerbaycan'da öğrenci ve öğretmenlere yönelik yeni bir kıyafet düzenlemesi ateşledi.

Düzenlemede ilkokul, ortaokul ve lise üniformalarının "Genel eğitimin laiklik ilkesine uygun" olması gerektiği belirtildi.

Uygulama Azerbaycan'da protesto edildi, Türkiye'de ise özellikle hükümete yakın kesimler tarafından eleştirildi.

Konuyu BBC Türkçe 'ye değerlendiren Şiriyev, Azerbaycan'ın bunu egemenliğine bir müdahale olarak gördüğünü ve "tek millet iki devlet" ilkesi kapsamında Türkiye'den içişlerine müdahale etmemesini beklediğini ifade ediyor.

Şiriyev, Bakü'nün yaklaşımını şöyle yorumluyor:

"Azerbaycan'da üst düzey bir yetkili Türkiye ile ilgili cumhurbaşkanının izni olmadan bir açıklama yapabilir mi? Yapamaz. Dışişleri Bakanlığı da yapamaz. Cumhurbaşkanı Yardımcısı da yapamaz.

"Saral'ın açıklamasını istisnai bir 'çatlak ses' gibi okumadılar. Açıklama, Ankara'daki hükümet içinde bu konuya böyle bakan insanlar olduğunu düşündürdü ve bu sebeple krize dönüştü."

Kaynak, İletişim Başkanlığı/Murat Kula/Anadolu Ajansı/Getty Images

Aynı gün Cumhurbaşkanı Erdoğan ile mevkidaşı Aliyev telefonda görüştü.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı tarafından yapılan açıklamada Erdoğan'ın görüşmede "Türkiye ile Azerbaycan'ın kardeşlik hukukundan aldığı güçle iş birliğini daha ileri seviyelere taşıyacağını ifade ettiği" söylendi.

Ayrıca Erdoğan Aliyev'i 29-30 Ekim'de Ankara'da düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi'ne davet etti.

Ardından Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Oktay Saral 26 Ekim'de istifa etti.

Türk yetkililer ise kamuoyuna yaptıkları açıklamalarda iki ülke arasındaki stratejik ortaklığın sürdüğünü vurguladı.

Türk Devletleri Teşkilatı Kurucu Genel Sekreteri ve eski büyükelçi Halil Akıncı, Türkiye'de de benzer kılık kıyafet yönetmeliklerinin uzun yıllar uygulandığına dikkat çekiyor.

Dışişleri Bakanlığı'nın Orta Asya, Kafkasya, Slav Ülkeleri Genel Müdürlüğü'nde görev alan ve Eski Sovyet Coğrafyasından Sorumlu İkili Siyasi İşler Genel Müdürlüğü'nü yapan Akıncı, Azerbaycan hükümetinin "İnanç temelli bir çatışmayı körükleyebilecek veyahut ona yol açabilecek gelişmelere karşı son derece hassas" olduğunu vurguluyor.

"Bizdeki anlayış bunun kişisel özgürlüğün parçası olduğu yönünde, onlar ise bunu köktendinciliğin bir sembolü olarak görüyor" diyor.

Eski büyükelçi, Azerbaycan'daki tepkilerin "makul bir ortalamaya oturacağını" ve Türkiye tarafındaki "aşırı sayılan bazı davranışların törpülenmesini" beklediğini söylüyor.

Akıncı, Bakü'nün Ankara'nın gerilimi düşürmek için attığı adımları karşılıksız bırakmasını ise şu sözlerle değerlendiriyor:

"Anlaşılan daha derin bir takım şeyler var ki sayın Aliyev [TDT] Zirvesi'ne gelmedi."

Türkiye-Azerbaycan geriliminde başörtüsü tartışması haricinde Bakü'nün İsrail ile ilişkileri de gündeme geliyor.

Özellikle Türkiye'den zaman zaman Azerbaycan'ın İsrail ile bağlarına yönelik eleştiriler yükseliyor.

Azerbaycan siyasetini yakından takip eden siyaset psikolojisi uzmanı Samire Qasımlı, Azerbaycan iktidarı için İsrail ile ilişkilerin ABD ve Avrupa'nın desteğini sağlamak adına kilit rol oynadığını söylüyor.

Qasımlı, Cumhurbaşkanı Aliyev'in İsrail ile yakınlığını koruyarak bu ülkelerin desteği ile "iktidarını garantiye almayı" hedefleyebileceğini belirtiyor.

Uzman, "Ama bu Türkiye'yi yitirmek pahasına bir seçim yapmak demek değil" diye ekliyor.

Zaur Şiriyev ise Türkiye'de Azerbaycan'ın dış politika adımlarının yalnızca İsrail üzerinden okunmasını eleştiriyor.

Şiriyev, bazı çevrelerin Azerbaycan'ı Türkiye'yi kuşatan bir düzenin parçası olarak gösterdiğine dikkat çekiyor.

Bu okumaya karşı çıkan uzman, "Bence Azerbaycan-İsrail ilişkisi İsrail'in Türkiye'ye karşı sert adım atmasını frenliyor" diyor.

Şiriyev, Bakü'nün 2025'te Suriye'de çatışmazlık için Türkiye ve İsrail heyetleri arasındaki görüşmelere ev sahipliği yaptığını hatırlatıyor.

Ayrıca Azerbaycan'ın iki ülkenin 2022'deki diplomatik normalleşme sürecine de arka kapı diplomasisi yoluyla katkıda bulunduğunu söylüyor.

Ankara ve Bakü arasındaki stratejik ortaklığı ve karşılıklı savunma taahhütlerini hatırlatan uzman, Azerbaycan'ın İsrail ile böyle üst düzey ilişkileri olmadığını vurguluyor.

Şiriyev, "Azerbaycan, İsrail'i Türkiye gibi bir ortağı olarak görmüyor" diyor.

Kaynak, Balint Szentgallay/NurPhoto/Getty Images

Halil Akıncı ise Azerbaycan'ın başka bir ülke ile ilişkilerinin Türkiye ile ilişkilerinin parçası olarak değerlendirilmesinin "mantığa uygun olmadığını" savunuyor.

Emekli büyükelçi sözlerini şöyle sürdürüyor:

"Mesela bizim Mısır veya Suudi Arabistan ile ilişkilerimiz Azerbaycan ile olan ilişkimizin parçası haline gelebilir mi? Gelirse biz bunu kabul eder miyiz? Edilmez.

"En nihayetinde iki bağımsız devletten bahsediyoruz. Tek bir halkın iki devleti var. Devletlerin çıkarları var, ona göre de değişik ilişkileri var."

Ankara ve Bakü'yü karşı karşıya getiren unsurlar arasında bölgesel güç rekabeti de olabilir.

Samire Qasımlı, Azerbaycan'ın 2020'deki Dağlık Karabağ savaşının ardından kendini bir "orta güç" olarak tarif etmeye başladığını anlatıyor.

Qasımlı, iktidara yakın basında Bakü'nün "Kafkasların lider devleti" olarak tarif edildiğini ve Aliyev'in de bölgenin liderliğini üstlenmeyi hedefleyebileceğini söylüyor.

Zaur Şiriyev de Ermenistan ile yaşanan Dağlık Karabağ Savaşı ve Rusya'nın Ukrayna'yı işgali sonrası Azerbaycan'ın jeopolitik öneminin arttığını belirtiyor.

Şiriyev, özellikle ikinci Dağlık Karabağ Savaşı'nda Türkiye'nin Azerbaycan'a silah satışı üzerinden egemenlik tartışması yürütüldüğünü anlatıyor.

Türkiye'de bazı yorumcuların ve sosyal medya kullanıcılarının bölgenin geri alınmasını Ankara'nın lütfu ya da askeri gücüne bağlamasının Azerbaycan'da "kardeşlikten çok aşağılama" olarak görüldüğünü ifade ediyor.

Şiriyev, "Gelip de 'Biz olmasak siz de olmazsınız' dediğiniz zaman bu bir egemenlik tartışması çıkartır ve tepki çeker" diyor.

Uzman, Türkiye ve Azerbaycan ilişkileri hakkında "ağabey-kardeş" benzetmesi ile ilgili şunları söylüyor:

"Azerbaycan 90'lı yıllardan itibaren bu benzetmeye karşı çıkıyordu. Çünkü düşündüğümüzde Sovyetler Birliği döneminde Moskova 'ağabey', diğer cumhuriyetler ise 'kardeşleri' gibi bir anlayış ve politika vardı.

"Azerbaycan için 'Oradan çıktıktan sonra neden kendisine yeni bir ağabey arasın' deniyordu."

Şiriyev, Türkiye ve Azerbaycan arasında din, yaşam tarzı ve ağabey-kardeş tartışması gibi meselelerin müzakere masalarında çözülecek dosyalar olmadığını söylüyor ve krizin toplumsal boyutuna dikkat çekiyor:

"Maalesef şu an devam eden gerginlik iki toplumun birbirinden daha uzaklaşmasına sebep oluyor."

Halil Akıncı ise yaşananları "yapay bir gerilim" olarak nitelendiriyor.

Akıncı, Ankara ve Bakü'nün geçmişte anlaşmazlıkları kamuoyuna yansıtmadan çözdüğünü, böylece toplumları birbirlerine karşı tahrik etmeden kaçındıklarını söylüyor.

Hükümetler arasındaki anlaşmazlığın kamuoyuna yansıdığını belirten Akıncı, "Türk dayanışmasını zedelediğini" söylüyor ve mevcut gerginlik hakkında şu değerlendirmeyi yapıyor:

"Azerbaycan'da Türkiye'nin tutumunu savunanlar epey vardı. Aynı şekilde Türkiye'de de Azerbaycan haklı diyen önemli sayıda aydın vardı.

"Demek ki iki halk arasında tek millet fikri kök tutmaya başlamış. Yani bu krizin menfi sonuçlarını beklerken bir de müspet sonucu var. Bir nevi halk oylaması yapmış olduk."

Samire Qasımlı da liderler ya da hükümetler arasındaki anlaşmazlıkların iki toplumu birbirinden ayıramayacağını savunuyor:

"Çünkü Azerbaycan ile Türkiye'nin ilişkileri, iktidarların ilişkileri o kadar birbirine bağlı ki kimse bunlar birbirinden kopamaz."

© 2026 BBC. BBC, link verilen internet sitelerinin içeriğinden sorumlu değildir. Link verilen internet sitelerine yaklaşımımız.

Jerusalem Post gazetesinde yayımlanan "ABD'de Demokratik tsunami: Cumhuriyetçilerin yenilgisinden sonra İsrail'in karşı karşıya olduğu üç büyük zorluk" başlıklı analiz haberinde, seçim sonuçlarının İsrail'e muhtemel etkileri ele alındı.

ABD ara seçim sonuçlarının Washington yönetiminin İran politikasından ABD-İsrail ilişkilerine kadar birçok alanda etkili olabileceği ve İsrail-ABD ilişkisini yeniden şekillendirebileceğine dikkat çekilen makalede, "Bu yenilgi, Demokrat Parti içinde İsrail, İran'la savaş ve Tel Aviv ile Washington arasındaki stratejik ilişki konusunda geniş kapsamlı değişimlerin yaşandığı bir dönemde geldi." ifadelerine yer verildi.

Makalede, seçim sonuçlarının özellikle ABD Başkanı Trump'ın İran politikasını, Kongre'deki güç dengelerini ve 2028 başkanlık seçimlerini etkileyebilecek üç önemli gelişmeyi beraberinde getirdiği ifade edildi.

Demokrat Parti içinde İsrail'e yönelik tutumun değiştiğine dikkati çekilen makalede, bu değişimin Washington ile Tel Aviv arasındaki stratejik ilişkilerin geleceği açısından önem taşıdığı vurgulandı.

Analizde, İran'la yaşanan savaşın Cumhuriyetçi Parti açısından seçim sürecinde önemli bir siyasi maliyet oluşturduğu değerlendirmesine yer verildi.

Cumhuriyetçilere yakın medya kuruluşu Fox News'in yorumcularının dahi seçim sonuçlarının "savaş olmasaydı çok daha farklı olabileceğini" dile getirdiği aktarılan makalede, Trump'ın da İran meselesinin seçim yenilgisinde etkili olduğunu "İran'ın kayıpta payı vardı" diyerek kabul ettiği belirtildi.

Sandık çıkışı anketlerinde katılımcıların yüzde 62'sinin İran savaşına karşı olduğunu bildirdiği aktarılan analiz haberde, "Trump'a verilen siyasi mesaj açık: Amerikan halkı Orta Doğu'da uzun sürecek bir savaşa daha pek sıcak bakmıyor. Peki Başkan bu mesajı politikaya nasıl yansıtacak?" sorusu soruldu.

Analizde, Trump yönetiminin önünde iki muhtemel senaryonun bulunduğu ifade edildi. İlk senaryoya göre Trump, diplomatik girişimleri yoğunlaştırarak Tahran'la müzakerelerde taviz verebilir ve muhtemel bir anlaşmayı ABD'yi çatışmadan çıkaran "diplomatik bir başarı" olarak sunabilir.

İkinci senaryonun ise savaşın "kısa süreli ancak etkili" bir operasyonla sona erdirilmesini içerebileceği ve böyle bir adımın Trump'a "zafer" ilan etme, ABD'nin "hedeflerine ulaştığını" açıklama ve ülkesinin bölgedeki askeri varlığını hızla azaltma imkanı sağlayabileceği değerlendirildi.

Buna karşılık her iki senaryoda da İsrail'in çıkarlarının Beyaz Saray'ın öncelikleriyle örtüşmeyebileceğine dikkat çekilen analizde, bu durumun iki ülke arasındaki ilişkilerde başlıca gerilim kaynaklarından biri haline gelebileceği ifade edildi.

Analizde, Cumhuriyetçilerin Kongre'deki çoğunluğu kaybetmesinin İsrail açısından önemli sonuçlar doğurabileceği vurgulandı.

Demokrat Parti içerisinde İsrail'e yaklaşıma, İran savaşı ve ABD-İsrail stratejik ilişkisine ilişkin görüşlerin değiştiğine işaret edilen makalede, Kongre'deki yeni siyasi dengenin Washington'ın İsrail politikasına yansıyabileceği ifade edildi.

Analizde ayrıca, Demokrat Parti içinde ABD'nin İsrail'e askeri yardımının azaltılması, yardımların belirli siyasi koşullara bağlanması ve iki ülke arasındaki özel ilişkinin yeniden değerlendirilmesi yönündeki çağrıların giderek daha fazla destek bulduğu belirtildi. Daha önce parti içinde sınırlı bir kesim tarafından savunulan bu görüşlerin artık daha görünür hale geldiğine işaret edildi.

Analizde, seçim sonuçlarının İsrail açısından en önemli uzun vadeli etkilerinden birinin 2028 ABD başkanlık seçimleri olabileceği değerlendirmesine yer verildi.

Demokrat Parti içerisinde İsrail'e yönelik tutumun değiştiği belirtilen makalede, bu değişimin 2028 başkanlık yarışı öncesinde ABD'nin Orta Doğu politikasına ilişkin tartışmaları şekillendirebileceği kaydedildi.

Özellikle İsrail'in Filistinlilere yönelik soykırımına ve İsrail'in ABD siyasetindeki etkisine karşı yüksek sesle itiraz eden Zohran Mamdani ve Abdul El-Sayed gibi isimlerin siyasi başarılarının diğer Demokrat adaylara örnek olabileceği kaydedilen analizde, 2028 başkan adaylarının geçmiş seçim dönemlerine kıyasla İsrail konusunda daha eleştirel bir tutum benimseyebileceği değerlendirildi.

Komiteden yapılan açıklamada, 26'ncı İsrail Meclisi seçim sonuçlarının onaylanmasına ilişkin oylamada 15 üyenin lehte, 14 üyenin çekimser, 2 üyenin ise aleyhte oy kullandığı bildirildi.

İsrail Merkez Seçim Komitesinin onayıyla resmileşen sonuçlara göre 120 sandalyeli İsrail Meclisinde, Likud Partisi lideri Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki iktidar bloğunun 53, Yashar Partisi lideri eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot öncülüğündeki muhalefet bloğunun 48 milletvekiline ulaştığı kesinleşti.

Seçimlerden büyük başarıyla çıkan İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden Ortak Liste ve Raam Partileri, İsrail Meclisinde 19 milletvekiliyle temsil edilecek.

Kesinleşmiş sonuçlara göre milletvekili dağılımı şu şekilde olacak:

Likud 27, Yashar 21, Birlikte Listesi 12, Ortak Liste 11, Demokratlar 8, Raam 8, İsrail Evimiz 7, Yahudi Gücü 7, Birleşik Tevrat Yahudiliği 7, Şas 6 ve Dini Siyonizm 6.

Merkez Seçim Komitesi Başkanı Noam Solhberg, "Siyasi çalkantılar, sürprizler ve şiddetli anlaşmazlıklar, seçim sonuçlarına saygı gösterilmesi gerektiği şeklindeki temel mutabakatı hiçbir zaman sarsmamıştır." ifadeleriyle seçim sonuçlarına saygı gösterilmesi çağrısında bulundu.

Solhberg'in resmi sonuçları kısa süre sonra İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'a sunacak ve Herzog partilerle koalisyon kurulması yetki vermeden önce için istişare toplantılarına başlayaca

Yann Aurel Bisseck, gol sevinciyle eleştirmenleri sustururken attığı golle de Jürgen Klopp'a güçlü bir adaylık mesajı verdi.

Yann Aurel Bisseck, ceza sahası yakınlarında aldığı pasın ardından bir forvet gibi kendi etrafında döndü ve topu şık bir vuruşla uzak köşeye gönderdi. Tıpkı Michael Olise'nin Bayern Münih'te yapmayı çok sevdiği gibi.

Ancak Inter Milan'ın savunmacısı, Şampiyonlar Ligi'ndeki ilk golünün kariyerinin en güzel golü olmadığını söyledi. Bisseck'e göre bu gol daha çok "ilk 7" arasına girerdi.

Buna karşılık, İtalya şampiyonunun Feyenoord Rotterdam deplasmanında aldığı 3-0'lık (2-0) galibiyetin 8. dakikasında gelen 1-0'lık gol çok daha önemliydi. Şehirdeki rakibi AC Milan'a karşı oynadığı "Derby della Madonnina"da aldığı 3-1'lik yenilginin ardından Nerazzurri mutlaka bir reaksiyon göstermek istiyordu. Bunu, gol sevincinde işaret parmağını ağzına götüren Bisseck'in de katkısıyla başardı.

"Doğru cevap bu. Acı bir yenilginin ardından böyle bir reaksiyon göstermek güzel. Asla kaybetmek istemiyoruz ama bazen oluyor. Bugün iyi iş çıkardık. İnsanların ne söylediği önemli değil" diyen Bisseck, Inter ile gelecek maçta VfB Stuttgart'ı ağırlayacak (25 Kasım).

Köln doğumlu oyuncu, performansıyla perşembe günü teknik direktör Jürgen Klopp tarafından yaklaşan Uluslar Ligi maçları için millî takıma çağrılmak adına da güçlü bir adaylık ortaya koydu. Eylül sonunda Yunanistan'a karşı Klopp yönetiminde millî takımdaki ilk 11 deneyimini yaşamış ve moral bozucu 1-0'lık yenilgide iyi performans gösteren az sayıdaki oyuncudan biri olmuştu.

O dönemde "Kendime yükleyeceğim pek bir şey yok ama bence bir maçı kaybettiğinizde kendi performansınız o kadar önemli olmuyor" demişti. Uzun boylu savunmacı, yeni millî takım teknik direktörü Jürgen Klopp'un iç sahadaki ilk maçında öne çıkan az sayıdaki isimden biriydi. 25 yaşındaki oyuncu, millî takımdaki henüz ikinci maçında kusursuz bir performans sergilemiş, ikili mücadelelerde son derece sağlam ve hava toplarında etkili görünmüştü.

Bisseck alçakgönüllülükle "Sanırım fena değildi" demişti. "Takıma yardım etmek için elimden gelen her şeyi yaptım" diye eklemişti. Ancak bu, "yeterli olmamıştı".

İngiliz forvet Ollie Watkins'in eşi Ellie, Arap bölgesinde son dönemde yaşanan güvenlik durumu ve gerginlikler nedeniyle Suudi Arabistan'dan ayrılıp Birleşik Krallık'a dönme kararı aldı.

Bu gelişme, İngiliz oyuncunun Aston Villa'dan 60 milyon sterlinlik bir transferle Suudi ekibi Al Hilal'e geçmesinden yalnızca birkaç ay sonra geldi.

Watkins'in eşi, " Marca " gazetesinin aktardığına göre şunları söyledi: "Bazı gelişmeler oldu, ben Birleşik Krallık'a döndüm ve bir süre burada kalmayı umuyorum. Bunun tam olarak ne kadar süreceğini bilmiyorum, ancak Suudi Arabistan'daki çatışmalar ve mevcut durum göz önüne alındığında, işler yatışana kadar burada kalmaya karar verdik."

Ve ekledi: "Yeniden bir araya gelebilene kadar çocuklarıma bir nebze normal bir hayat garanti etmek için bu adımı atmam gerektiğini hissettim."

Öte yandan Watkins, eşi ve çocuklarının önümüzdeki dönemde kendisinden uzak olmasına rağmen Al Hilal'deki kariyerine devam edecek. Oyuncu, yolculuğunu tamamlamak için Suudi Arabistan'da kalacak; kendisinin yıllık 24 milyon sterlinlik bir maaş aldığını da belirtelim.