Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Milli Enerji 2040 vizyonunu açıkladı. Türkiye, 2040'a kadar rüzgar ve güneşte 175 GW kurulu güce, nükleer enerjide 10 GW kapasiteye ve yüzde 36 elektrikleşme oranına ulaşmayı hedefliyor. Plan kapsamında 500 milyar dolarlık yatırım ve 108 bin kişilik doğrudan istihdam öngörülüyor.
Türkiye'nin 2040 enerji vizyonunun temelini yenilenebilir enerji yatırımları oluşturuyor. Mevcut durumda 26 GW olan güneş enerjisi kurulu gücünün 112 GW'a , 15 GW olan rüzgar enerjisi kurulu gücünün ise 63 GW'a çıkarılması planlanıyor. Böylece rüzgar ve güneşte toplam kapasite 175 GW'a ulaşacak. Bu hedef için yaklaşık 100 milyar dolarlık yatırım yapılması öngörülüyor.
Yenilenebilir enerji yatırımlarında deniz üstü rüzgar santralleri de önemli bir yer tutacak. Türkiye, 2040'a kadar 6 GW deniz üstü rüzgar kurulu gücüne ulaşmayı hedefliyor. İlk YEKA deniz üstü rüzgar yarışmasının Nisan 2027'de yapılması, şartnamenin ise Kasım 2026'da yayımlanması planlanıyor. Ayrıca her yıl en az 2 GW YEKA kapasitesi tahsis edilecek.
Mevcut santrallerde kapasite artışı, hibrit sistemler ve uluslararası yatırım işbirlikleri de büyüme stratejisinin parçaları arasında yer alıyor. Rüzgar enerjisinde 50 GW'lık yeni kapasite hedefi doğrultusunda yaklaşık 35 bin ton kalıcı mıknatıs ihtiyacı bulunuyor. Bu mıknatısların Türkiye'de üretilmesi için çalışmalar yürütülüyor.
Türkiye'nin birincil enerji talebinin 2025'teki 171 milyon ton petrol eşdeğerinden 2040'ta 199 milyon ton petrol eşdeğerine ulaşması bekleniyor. Mevcut politikalarla bu talebin 230 milyon ton petrol eşdeğerine çıkabileceği hesaplanırken yeni enerji vizyonuyla tüketimin daha verimli yönetilmesi amaçlanıyor.
Elektrik talebinin ise 2025'teki 365 TWh seviyesinden 2040'ta 680 TWh'a yükselmesi öngörülüyor.
Bu artışta elektrikli araçlar, veri merkezleri, yeşil hidrojen üretimi ve ısı pompaları etkili olacak. Elektrikli araçların yıllık elektrik tüketiminin 90 TWh'a ulaşması bekleniyor. Türkiye’de yaklaşık 18 milyon otomobil bulunuyor ve Eylül 2026 itibarıyla bunların yüzde 2,7’si elektrikli. Otomobiller yıllık yaklaşık 150 TWh enerji tüketimi yapıyor.
Elektrikleşme oranının ulaştırmada yüzde 1'in altından yüzde 24'e, sanayide yüzde 28'den yüzde 33'e ve konutlarda yüzde 22'den yüzde 30'a çıkarılması hedefleniyor. Böylece Türkiye ekonomisinin genelinde elektrikleşme oranının yüzde 36'ya ulaşması bekleniyor. Türkiye'nin COP31 kapsamında açıklayacağı hedef ise 2035'te yüzde 35 elektrikleşme oranına ulaşmak.
Artan elektrik talebinin karşılanabilmesi için iletim ve dağıtım altyapısının güçlendirilmesi planlanıyor. İletim şebekesine 36 milyar dolar, dağıtım şebekesine ise 80 milyar dolar yatırım yapılması öngörülüyor.
İletim yatırımları kapsamında yüksek gerilim hatlarının uzunluğu 77 bin kilometreden 112 bin kilometreye, trafo kapasitesi ise 200 GW'tan 316 GW'a çıkarılacak. Dağıtım şebekesinin uzunluğu 1 milyon kilometreden 1,6 milyon kilometreye yükselirken akıllı sayaç dönüşümü, SCADA kapsamı ve şehir içi ring şebekeleri de geliştirilecek.
Türkiye'nin elektrik şebekesindeki enterkonneksiyon kapasitesinin 5,4 GW'tan 15 GW'a çıkarılması hedefleniyor. Ayrıca 10 bin kilometre uzunluğunda ve 28 GW kapasiteli yüksek gerilim doğru akım (HVDC) altyapısı planlanıyor.
Yenilenebilir enerji kaynaklarının değişken üretimini dengelemek için enerji depolama ve sistem esnekliği yatırımları da artırılacak. Türkiye'nin 2040'a kadar 140 GWh batarya depolama kapasitesine ulaşması hedefleniyor.
Bunun yanında 6 GW pompaj depolamalı hidroelektrik santral kapasitesi kurulması ve 5 GW talep tarafı katılımı sağlanması planlanıyor. Mevcut santrallerde hibrit kapasite kurulması ve aynı bağlantı noktasında 1 MW'a kadar otomatik kapasite tahsisi de hedefler arasında bulunuyor.
Türkiye'nin 2040'taki toplam araç stokunun 41 milyona ulaşması, bunun yaklaşık yarısını elektrikli araçların oluşturması bekleniyor. Bu kapsamda 20 milyon elektrikli araca enerji sağlayacak altyapının kurulması planlanıyor.
Elektrikli araçların şarjı için 1,5 milyon sokete ihtiyaç duyulacağı öngörülüyor. Bunların yaklaşık 1 milyonunun evlerde ve iş yerlerinde, 500 bininin ise ticari şarj tesislerinde kurulması hedefleniyor. Elektrikli araç yatırımları için 28 milyar dolarlık kaynak ayrılması planlanıyor.
Elektrikli araçların ulaşımın yanı sıra aynı zamanda enerji depolama sisteminin bir parçası olarak değerlendirilmesi de hedefleniyor.
Türkiye, 2040'a kadar nükleer enerji kurulu gücünü 10 GW'a çıkarmayı hedefliyor. Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nin 4,8 GW kapasitesine ek olarak en az 5 GW yeni nükleer kapasite kurulması planlanıyor. Bu kapsamda Trakya ve Sinop nükleer santralleri ile küçük modüler reaktörler gündemde.
2050 için belirlenen nükleer enerji hedefi ise 20 GW. Bu kapasitenin en az 5 GW'lık bölümünün küçük modüler reaktörlerden oluşması planlanıyor. 2040'ta Türkiye'nin elektrik ihtiyacının yüzde 11'inin nükleer enerjiden karşılanması öngörülüyor.
Bayraktar, 10 GW nükleer kapasite yerine doğal gaz santrallerinden üretim yapılmasının yaklaşık 15 milyar metreküp doğal gaz ithalatı gerektireceğini belirtti. Doğal gaz ve yerli kömür santrallerinin ise kapasite mekanizmasıyla elektrik sisteminde kalmaya devam etmesi planlanıyor.
Türkiye'nin günlük 993 bin varil olan ham petrol ihtiyacının 2040'ta 718 bin varile düşürülmesi hedefleniyor. Petrol ve doğal gaz yatırımları sürdürülecek, Ceyhan'ın önemli bir petrol depolama ve ticaret merkezine dönüştürülmesi planlanacak.
BOTAŞ'ın Ceyhan'daki mevcut 11 milyon varillik depolama kapasitesinin 2030'dan önce 50 milyon varile çıkarılması hedefleniyor.
Doğal gaz tüketiminin mevcut politikalarla 77 milyar metreküpe ulaşabileceği hesaplanırken yeni vizyonla bu miktarın 2040'ta 57 milyar metreküpte tutulması amaçlanıyor. Böylece 20 milyar metreküplük tüketim artışının önüne geçilecek.
Türkiye'nin mevcut durumda doğal gaz ihtiyacının yaklaşık yüzde 15'ini yerli üretimle karşıladığı belirtilirken 2040'ta bu oranın yüzde 100'e çıkarılması hedefleniyor. Karadeniz gazı üretiminin artırılmasıyla yerli üretimle karşılanan hane sayısının 2027'de 8 milyona, 2028'de ise 16-17 milyona ulaşması bekleniyor. Osman Gazi Yüzer Üretim Platformu'nun Sakarya Gaz Sahası'nda üretime başlaması da bu hedefi destekleyecek.
Enerji yoğunluğunun 2025-2040 döneminde yüzde 40 azaltılması hedefleniyor. Enerji verimliliği ve elektrikleşme yatırımlarının yıllık 15 milyar dolara çıkarılması planlanırken, bu dönüşümün kümülatif ekonomik kazancının yaklaşık 240 milyar dolar olacağı öngörülüyor.
Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ), Elektrik Üretim AŞ (EÜAŞ), Eti Maden, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) ve BOTAŞ'ın 2040'a kadar toplam 210 milyar dolarlık yatırım yapması hedefleniyor. Bu şirketlerin finansmana erişimini kolaylaştıracak ve idari-mali esneklik sağlayacak yeni bir yapılanma üzerinde çalışılıyor. Kamu çoğunluğu korunarak halka arz edilmeleri de planlanıyor.
Milli Enerji 2040 vizyonu kapsamında toplam 500 milyar dolarlık yatırım ve 108 bin kişilik doğrudan istihdam hedefleniyor. Türkiye'nin milli üretim oranının yüzde 92'ye, yenilenebilir enerjinin kurulu güç içindeki payının yüzde 77'ye çıkarılması planlanıyor.
Ayrıca petrol ve doğal gaz üretiminin günlük 1,7 milyon varile, kişi başına yıllık elektrik tüketiminin ise 7.500 kWh'a (aylık 625 kWh, 2025’te 200-250 kWh seviyesindeydi) ulaşması hedefleniyor. Enerji dönüşümüyle emisyonlarda yüzde 40 azalma öngörülüyor.
Bayraktar, Türkiye'nin enerji alanındaki dışa bağımlılığını 2030'da yüzde 50'nin altına indirmeyi hedeflediğini vurguladı.
